Po latach oczekiwań doczekaliśmy się aktualizacji jednej z najważniejszych norm dotyczących oddymiania grawitacyjnego. PN‑B‑02877‑4:2025‑07 zastępuje wersję z 2001 roku, która od dawna była krytykowana za uproszczenia, nieaktualne podejście i brak spójności z nowoczesnymi standardami projektowymi.
Zmiana filozofii: od „instalacji” do „systemów”
Najbardziej fundamentalna zmiana dotyczy samego podejścia do oddymiania. W starej normie mówiliśmy o instalacjach — w nowej o systemach.
To nie jest kosmetyka. Nowa norma podkreśla, że skuteczne oddymianie to zintegrowane działanie dwóch równorzędnych elementów:
- urządzeń odprowadzających dym i ciepło (klapy, urządzenia ścienne),
- urządzeń doprowadzających powietrze kompensacyjne.
W poprzedniej wersji temat nawiewu był potraktowany marginalnie. Teraz jest to pełnoprawny element systemu, z własnymi zasadami projektowania.
Nowe podejście do stref dymowych — koniec z 1600 m²
Stara norma narzucała sztywne ograniczenia:
- 1600 m² jako podstawowa strefa,
- 2600 m² przy niskim obciążeniu ogniowym.
Efekt? W wielu halach PM projektanci musieli stosować duże zagęszczenie klap dymowych, co windowało koszty i często było nieadekwatne do realnego zagrożenia.
Nowa norma wprowadza:
- strefy dymowe do 4000 m²,
- maksymalną odległość między granicami strefy — 80 m,
- możliwość powiększenia strefy, jeśli podział byłby nielogiczny lub niepraktyczny.
To ogromna zmiana, która pozwala projektować bardziej racjonalnie i ekonomicznie.
Grupy projektowe (GP) — teraz zależne od realnego ryzyka
W starej normie klasyfikacja była uproszczona. Nowa norma wprowadza szczegółowy podział na grupy projektowe GP1–GP5, zależny od:
- wysokości składowania,
- szybkości rozwoju pożaru (S1–S…),
- obecności lub braku instalacji tryskaczowych,
- gęstości obciążenia ogniowego,
- charakteru strefy (produkcyjna / magazynowa).
Przykład z dokumentu:
„Składowanie do wysokości 7,5 m → GP3”
To oznacza, że projektant musi realnie ocenić zagrożenie, a nie stosować jedną tabelę dla wszystkich hal.
Minimalna powierzchnia oddymiania — koniec procentów, czas na konkretne wartości
W starej normie projektant liczył procent powierzchni klap względem strefy. Nowa norma podaje konkretne wartości w m², zależne od:
- wysokości strefy,
- wysokości warstwy wolnej od dymu,
- grupy projektowej.
Przykład z tabeli:
„Dla H = 3,0 m i GP4 wymagana powierzchnia oddymiania wynosi 32,1 m².”
To podejście jest dużo bardziej precyzyjne i zgodne z NFPA 204.
Powietrze kompensacyjne
To jedna z najważniejszych zmian.
Nowa norma:
- opisuje zasady wyznaczania powierzchni czynnej otworów nawiewnych,
- wprowadza współczynniki korekcyjne cz dla różnych typów otworów (np. bramy, żaluzje),
- wskazuje, kiedy można użyć klap dymowych jako nawiewu,
- opisuje zasady dla stref nieprzylegających bezpośrednio do strefy oddymianej.
Cytat:
„Warunkiem koniecznym do skutecznego odprowadzania dymu i ciepła jest zapewnienie doprowadzenia powietrza kompensacyjnego.”
Wreszcie jasno powiedziano to, co praktycy wiedzieli od lat.
Oddymianie klatek schodowych
Nowa norma:
- doprecyzowuje zasady dla budynków niskich i średniowysokich,
- pozwala stosować więcej niż jedną klapę dymową,
- opisuje zasady nawiewu kompensacyjnego zależnie od liczby drzwi,
- wprowadza ograniczenia dla budynków wysokich (W).
Najważniejsza zmiana:
- w budynkach wysokich nawiew kompensacyjny musi być mechaniczny.
To spójne z Wytycznymi CNBOP PIB 0003.
Integracja z tryskaczami
Stara norma sugerowała uruchamianie tryskaczy po oddymianiu. Nowa norma odwraca to podejście — słusznie.
Systemy tryskaczowe:
- ograniczają moc pożaru,
- stabilizują warunki w strefie,
- wpływają na klasyfikację GP.
To duży krok w stronę nowoczesnego projektowania.
Sterowanie, testowanie i nadzór
Norma wprowadza:
- algorytm sterowania,
- zasady współpracy z SSP,
- wymagania dokumentacyjne dla testów,
- procedury okresowych kontroli,
- zasady postępowania przy awarii.
To ogromne ułatwienie dla wykonawców i administratorów obiektów.
Podsumowanie — czy warto stosować nową normę?
Zdecydowanie tak.
Nowa PN‑B‑02877‑4:
- jest bardziej logiczna,
- opiera się na aktualnej wiedzy technicznej,
- jest spójna z NFPA 204 i PN‑EN 12101,
- pozwala projektować bardziej efektywne i ekonomiczne systemy,
- eliminuje błędy i uproszczenia starej wersji.